Xuất huyết não là một trong những cấp cứu thần kinh nguy hiểm nhất, chiếm tỷ lệ tử vong cao và để lại nhiều di chứng nặng nề nếu không được xử trí kịp thời. Đây là tình trạng mạch máu trong não bị vỡ, khiến máu thoát ra và chèn ép các mô não, gây tổn thương nghiêm trọng đến chức năng thần kinh.
Việc nhận biết sớm dấu hiệu, hiểu rõ nguyên nhân và được can thiệp y tế đúng lúc có thể giúp người bệnh tăng cơ hội sống và giảm bớt các biến chứng nguy hiểm. Bài viết dưới đây Ngã Tư Hồ sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn diện hơn về bệnh xuất huyết não và tầm quan trọng của việc khám chữa kịp thời.
Xuất huyết não là gì
Xuất huyết não hay chảy máu não là hiện tượng máu thoát ra khỏi mạch máu, chảy vào nhu mô não. Đây là dạng đột quỵ xuất huyết, chiếm khoảng 10 đến 15 phần trăm các trường hợp đột quỵ nhưng lại có tỷ lệ tử vong cao hơn nhiều so với đột quỵ thiếu máu não. Khi máu chảy vào não, áp lực nội sọ tăng lên khiến các tế bào thần kinh bị tổn thương, dẫn đến rối loạn chức năng vận động, cảm giác, ý thức và nhiều biến chứng nặng nề khác.
Những nguyên nhân gây xuất huyết não
Có nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ xuất huyết não, trong đó phổ biến nhất là:
Tăng huyết áp kéo dài
Đây là nguyên nhân chiếm hơn một nửa các trường hợp xuất huyết não. Huyết áp cao khiến thành mạch máu bị yếu và dễ vỡ khi chịu áp lực lớn.
Dị dạng mạch máu não
Một số người có các bất thường bẩm sinh như phình động mạch, dị dạng động tĩnh mạch khiến mạch máu dễ bị vỡ.
Chấn thương đầu
Tai nạn giao thông, ngã hoặc va đập mạnh vào đầu có thể gây rách mạch máu trong não và dẫn tới xuất huyết.
Rối loạn đông máu
Người bị giảm tiểu cầu, bệnh máu khó đông hoặc đang sử dụng thuốc chống đông có nguy cơ cao bị xuất huyết não.
Lạm dụng rượu và chất kích thích
Rượu, ma túy đá hoặc côcain có thể làm tổn thương thành mạch và gây tăng huyết áp đột ngột, dẫn đến vỡ mạch máu.
Các bệnh lý nền khác
Như u não, viêm mạch máu, bệnh gan nặng làm giảm khả năng đông máu của cơ thể.
Những yếu tố làm tăng nguy cơ xuất huyết não
Một số yếu tố làm tăng khả năng xảy ra xuất huyết não bao gồm:
- Tuổi cao
- Giới tính nam
- Hút thuốc lá
- Béo phì
- Stress kéo dài
- Lối sống ít vận động
- Tiền sử gia đình có người bị đột quỵ
Nhận biết các yếu tố nguy cơ giúp mỗi người chủ động trong việc phòng ngừa bệnh.
Dấu hiệu nhận biết xuất huyết não
Xuất huyết não thường xảy ra đột ngột và tiến triển nhanh. Các triệu chứng cảnh báo bao gồm:
Đau đầu dữ dội
Người bệnh cảm thấy đau đầu như búa bổ, đau tăng nhanh chỉ trong vài giây hoặc vài phút sau khi khởi phát.
Yếu liệt tay chân
Một bên cơ thể có thể yếu dần hoặc bị liệt hoàn toàn, người bệnh không nhấc được tay hoặc chân.
Méo miệng, nói khó
Dây thần kinh bị tổn thương khiến khuôn mặt mất cân đối, bệnh nhân nói ngọng hoặc không nói được.
Rối loạn ý thức
Người bệnh có thể lú lẫn, ngủ gà, mất nhận thức hoặc rơi vào hôn mê.
4.5 Nôn ói liên tục
Áp lực nội sọ tăng kích thích trung tâm nôn, khiến bệnh nhân nôn không kiểm soát.
Co giật
Một số trường hợp xuất huyết não gây co giật giống động kinh.
Rối loạn thị giác
Nhìn đôi, nhìn mờ hoặc mất thị lực tạm thời. Ngay khi xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu trên, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế để cấp cứu, tránh mất thời gian vàng điều trị.
Xuất huyết não nguy hiểm như thế nào?
Xuất huyết não là tình trạng cực kỳ nguy hiểm và có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng:
Tỷ lệ tử vong cao
Theo thống kê, xuất huyết não có thể khiến từ 30 đến 50 phần trăm bệnh nhân tử vong trong 30 ngày đầu, đặc biệt khi điều trị chậm trễ.
Di chứng nặng nề
Người sống sót có thể gặp các di chứng như:
- Liệt nửa người
- Mất khả năng nói
- Suy giảm trí nhớ
- Rối loạn thị giác
- Khó nuốt
- Trầm cảm sau đột quỵ
Tái phát
Khoảng 5 đến 10 phần trăm bệnh nhân có nguy cơ tái xuất huyết, đặc biệt khi không kiểm soát tốt bệnh nền như tăng huyết áp.
Chẩn đoán xuất huyết não bằng cách nào?
Tại bệnh viện, người bệnh được chẩn đoán xuất huyết não bằng các phương pháp:
Chụp CT Scan
Là kỹ thuật phổ biến nhất giúp phát hiện nhanh vùng não bị chảy máu. CT cho kết quả trong vài phút, rất quan trọng trong cấp cứu đột quỵ.
Chụp MRI
Giúp đánh giá chi tiết mô não, phát hiện các tổn thương nhỏ hoặc các dị dạng mạch máu.
Xét nghiệm máu
Đánh giá các chỉ số đông máu, chức năng gan thận và tình trạng tổng quát của bệnh nhân.
Siêu âm Doppler mạch cảnh
Giúp phát hiện tổn thương hoặc hẹp mạch máu vùng cổ có liên quan đến đột quỵ.
Phương pháp điều trị xuất huyết não hiện nay
Điều trị xuất huyết não cần được tiến hành ngay lập tức nhằm giảm áp lực nội sọ, kiểm soát chảy máu và hạn chế tổn thương não.
Điều trị nội khoa
Áp dụng cho nhiều trường hợp khi máu chảy với lượng nhỏ hoặc trung bình:
- Kiểm soát huyết áp
- Dùng thuốc cầm máu
- Thuốc chống phù não
- Thuốc an thần hoặc chống co giật
Phẫu thuật
Trong trường hợp máu chảy nhiều, khối máu tụ lớn hoặc chèn ép gây phù não nặng, bác sĩ có thể chỉ định:
- Phẫu thuật mở sọ lấy máu tụ
- Phẫu thuật kẹp túi phình
- Dẫn lưu não thất
Hồi sức tích cực
Người bệnh cần được theo dõi tại phòng hồi sức với các biện pháp:
- Thở máy
- Theo dõi huyết áp
- Kiểm soát đường huyết
- Chăm sóc phòng ngừa loét và viêm phổi
Sau điều trị xuất huyết não người bệnh cần phục hồi chức năng
Phục hồi chức năng đóng vai trò quan trọng giúp người bệnh bị xuất huyết não lấy lại khả năng vận động và sinh hoạt. Các phương pháp thường được áp dụng gồm:
- Vật lý trị liệu cải thiện vận động
- Ngôn ngữ trị liệu cho người khó nói
- Tâm lý trị liệu cho bệnh nhân trầm cảm
- Bài tập nhận thức tăng cường trí nhớ
Việc phục hồi cần thực hiện sớm ngay khi tình trạng bệnh nhân ổn định.
Cách phòng ngừa xuất huyết não hiệu quả
Xuất huyết não có thể phòng tránh được nếu bạn chủ động thay đổi lối sống và kiểm soát bệnh nền.
Kiểm soát huyết áp
Đây là yếu tố quan trọng nhất. Người bị tăng huyết áp cần theo dõi chỉ số thường xuyên và dùng thuốc đúng chỉ định.
Bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia
Các chất kích thích làm tăng nguy cơ vỡ mạch máu não.
Duy trì cân nặng hợp lý
Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày giúp cải thiện sức khỏe tim mạch.
Điều trị các rối loạn đông máu
Người dùng thuốc chống đông hoặc có bệnh lý về máu cần được theo dõi thường xuyên.
Ăn uống lành mạnh
Giảm muối, tăng cường rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu omega 3.
Tránh căng thẳng kéo dài
Giữ tinh thần thoải mái giúp ổn định huyết áp và tăng sức đề kháng.
Nghi ngờ xuất huyết não khi nào cần đến bệnh viện ngay
Đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu:
- Đau đầu dữ dội
- Liệt tay chân
- Méo miệng hoặc nói khó
- Mất ý thức
- Nôn ói liên tục
- Co giật
Trong điều trị đột quỵ, thời gian vàng là yếu tố quyết định để cứu sống người bệnh.
Xuất huyết não là bệnh lý nguy hiểm, có thể xảy ra đột ngột và để lại nhiều hậu quả nặng nề nếu không được can thiệp kịp thời. Việc nhận biết sớm triệu chứng, kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ và thăm khám định kỳ là giải pháp quan trọng giúp giảm tỷ lệ tử vong và phòng ngừa di chứng. Nếu gặp bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, hãy đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị đúng cách.
