Hội chứng ngưng thở khi ngủ là một rối loạn giấc ngủ nguy hiểm nhưng thường bị bỏ qua do các triệu chứng xảy ra âm thầm trong lúc ngủ. Tình trạng này không chỉ làm giảm chất lượng giấc ngủ mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến tim mạch, não bộ và sức khỏe toàn thân nếu không được điều trị kịp thời.
Việc nhận biết sớm và áp dụng đúng phương pháp điều trị hội chứng ngưng thở khi ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Hội chứng ngưng thở khi ngủ là gì?
Hội chứng ngưng thở khi ngủ là tình trạng người bệnh bị ngừng thở hoặc giảm thở nhiều lần trong khi ngủ. Mỗi lần ngưng thở có thể kéo dài từ vài giây đến hơn một phút, khiến nồng độ oxy trong máu giảm xuống. Não bộ buộc phải đánh thức cơ thể trong thời gian rất ngắn để khôi phục nhịp thở, làm giấc ngủ bị gián đoạn mà người bệnh không hề hay biết.
Theo y học, hội chứng này được chia thành ba dạng chính:
- Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn đường thở
- Ngưng thở khi ngủ trung ương
- Ngưng thở khi ngủ hỗn hợp
Trong đó, ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn là dạng phổ biến nhất.
6 Nguyên nhân gây hội chứng ngưng thở khi ngủ
Hiểu rõ nguyên nhân giúp việc điều trị đạt hiệu quả cao và hạn chế tái phát.
Tắc nghẽn đường hô hấp trên
Đây là nguyên nhân chủ yếu, xảy ra khi các mô mềm vùng họng bị xẹp xuống trong lúc ngủ, làm cản trở luồng không khí đi vào phổi.
Thừa cân béo phì
Người thừa cân có nhiều mô mỡ quanh cổ họng, làm tăng nguy cơ hẹp đường thở khi ngủ.
Bất thường cấu trúc vùng mũi họng
Amidan to, lưỡi to, vách ngăn mũi lệch hoặc hàm dưới nhỏ đều có thể gây ngưng thở khi ngủ.
Tuổi tác và giới tính
Người trung niên, cao tuổi và nam giới có nguy cơ mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ cao hơn.
Sử dụng rượu bia và thuốc an thần
Các chất này làm giãn cơ họng quá mức, dễ gây tắc nghẽn đường thở trong khi ngủ.
Bệnh lý thần kinh trung ương
Một số trường hợp ngưng thở khi ngủ trung ương xuất phát từ rối loạn tín hiệu điều khiển hô hấp của não bộ.
Dấu hiệu nhận biết hội chứng ngưng thở khi ngủ
Các triệu chứng thường gặp bao gồm:
- Ngáy to, kéo dài và không đều
- Ngừng thở từng cơn trong lúc ngủ
- Thức giấc đột ngột kèm cảm giác nghẹt thở
- Ngủ không sâu giấc, dễ tỉnh giấc
- Đau đầu buổi sáng
- Buồn ngủ ban ngày, giảm tập trung
- Mệt mỏi kéo dài, dễ cáu gắt
Do các biểu hiện xảy ra chủ yếu vào ban đêm nên nhiều người chỉ phát hiện khi có người ngủ cùng nhận thấy.
Hội chứng ngưng thở khi ngủ có nguy hiểm không?
Nếu không được điều trị kịp thời, hội chứng ngưng thở khi ngủ có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng:
- Tăng nguy cơ tăng huyết áp và bệnh tim mạch
- Đột quỵ não
- Rối loạn nhịp tim
- Đái tháo đường type 2
- Suy giảm trí nhớ và chức năng nhận thức
- Tai nạn giao thông do buồn ngủ ban ngày
Vì vậy, việc điều trị hội chứng ngưng thở khi ngủ không chỉ cải thiện giấc ngủ mà còn giúp phòng ngừa nhiều bệnh lý nguy hiểm.
Các phương pháp điều trị hội chứng ngưng thở khi ngủ
Việc điều trị cần dựa vào mức độ bệnh, nguyên nhân và tình trạng sức khỏe của từng người.
Thay đổi lối sống
Đối với trường hợp nhẹ, thay đổi thói quen sinh hoạt có thể mang lại hiệu quả rõ rệt:
- Giảm cân nếu thừa cân béo phì
- Tránh rượu bia, thuốc lá
- Ngủ đúng giờ, đủ giấc
- Tránh nằm ngửa khi ngủ
- Tập luyện thể dục đều đặn
Đây là nền tảng quan trọng trong điều trị lâu dài.
Sử dụng thiết bị hỗ trợ thở khi ngủ
Máy thở áp lực dương liên tục là phương pháp điều trị hiệu quả nhất cho hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn.
Thiết bị này giúp giữ đường thở luôn mở trong suốt quá trình ngủ, ngăn chặn các cơn ngưng thở và cải thiện đáng kể chất lượng giấc ngủ.
Dụng cụ nha khoa hỗ trợ
Một số bệnh nhân có thể được chỉ định sử dụng dụng cụ chỉnh hàm, giúp đưa hàm dưới ra trước, giảm tắc nghẽn đường thở. Phương pháp này phù hợp với trường hợp nhẹ đến trung bình.
Điều trị nội khoa
Bác sĩ có thể chỉ định thuốc hỗ trợ điều trị các bệnh lý đi kèm như viêm mũi dị ứng, viêm xoang, trào ngược dạ dày thực quản nhằm cải thiện triệu chứng ngưng thở khi ngủ.
Phẫu thuật khi cần thiết
Trong một số trường hợp đặc biệt, phẫu thuật được cân nhắc để:
- Cắt amidan quá phát
- Chỉnh hình vách ngăn mũi
- Can thiệp cấu trúc vùng họng
Phẫu thuật chỉ được chỉ định khi các phương pháp bảo tồn không mang lại hiệu quả.
Quy trình thăm khám và chẩn đoán bệnh ngưng thở khi ngủ
Để điều trị hiệu quả, người bệnh cần được chẩn đoán chính xác thông qua:
- Khám tai mũi họng và đánh giá cấu trúc đường thở
- Khai thác tiền sử và thói quen ngủ
- Đo đa ký giấc ngủ để xác định mức độ ngưng thở
Dựa trên kết quả, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.
Lợi ích của việc điều trị sớm hội chứng ngưng thở khi ngủ
Điều trị đúng và sớm mang lại nhiều lợi ích:
- Ngủ ngon và sâu giấc hơn
- Giảm mệt mỏi, tăng khả năng tập trung
- Cải thiện huyết áp và tim mạch
- Giảm nguy cơ đột quỵ
- Nâng cao chất lượng cuộc sống
Cách phòng ngừa hội chứng ngưng thở khi ngủ
Để giảm nguy cơ mắc bệnh, mỗi người nên:
- Duy trì cân nặng hợp lý
- Hạn chế rượu bia, thuốc lá
- Điều trị sớm các bệnh lý tai mũi họng
- Tập luyện thể thao đều đặn
- Khám sức khỏe định kỳ khi có triệu chứng bất thường
Người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ khi nào cần đi khám bác sĩ
Bạn nên đi khám chuyên khoa khi:
- Ngáy to kéo dài kèm ngừng thở
- Buồn ngủ nhiều vào ban ngày
- Thức giấc đột ngột kèm khó thở
- Mệt mỏi kéo dài dù ngủ đủ giờ
Khám sớm giúp chẩn đoán chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Điều trị hội chứng ngưng thở khi ngủ là việc làm cần thiết để bảo vệ sức khỏe lâu dài và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm. Việc kết hợp thay đổi lối sống, điều trị y tế phù hợp và theo dõi định kỳ sẽ giúp người bệnh cải thiện giấc ngủ, nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm nguy cơ bệnh lý nghiêm trọng.
