Đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên toàn thế giới. Điều đáng lo ngại là nó có thể xảy ra đột ngột, nhưng trên thực tế, cơ thể thường phát ra những dấu hiệu cảnh báo sớm mà nếu nhận biết kịp thời, người bệnh có thể được cấp cứu đúng lúc, giảm thiểu tối đa tổn thương não và nguy cơ tử vong.
Vậy dấu hiệu cảnh báo đột quỵ sớm là gì, xuất hiện như thế nào và cần làm gì khi nghi ngờ đột quỵ? Bài viết dưới đây Bệnh viện đa khoa Ngã Tư Hồ sẽ giúp bạn hiểu rõ để chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Đột quỵ là gì?
Đột quỵ (tai biến mạch máu não) xảy ra khi dòng máu lên não bị gián đoạn hoặc vỡ mạch máu não, khiến các tế bào não thiếu oxy và dưỡng chất, dẫn đến tổn thương não nghiêm trọng.
Đột quỵ được chia thành hai loại chính:
- Đột quỵ thiếu máu não: do tắc nghẽn mạch máu (chiếm đa số)
- Đột quỵ xuất huyết não: do vỡ mạch máu não
Dù thuộc loại nào thì đều là tình trạng cấp cứu y khoa, cần được xử trí càng sớm càng tốt.
Vì sao cần nhận biết dấu hiệu cảnh báo đột quỵ sớm?
Não bộ rất nhạy cảm với tình trạng thiếu máu. Chỉ sau 3–5 phút không được cung cấp oxy, tế bào não bắt đầu bị tổn thương không hồi phục.
Việc nhận biết sớm dấu hiệu giúp:
- Cấp cứu kịp thời trong “giờ vàng”
- Giảm nguy cơ tử vong
- Hạn chế tàn phế sau đột quỵ
- Tăng khả năng phục hồi chức năng vận động và ngôn ngữ
7 Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ sớm thường gặp
1. Méo miệng, liệt mặt đột ngột
Một bên mặt bị xệ xuống, nụ cười không đều là dấu hiệu rất điển hình. Người bệnh có thể không kiểm soát được cơ mặt.
Cách kiểm tra nhanh: Yêu cầu người bệnh cười hoặc nhe răng – nếu miệng bị lệch, cần nghĩ ngay đến đột quỵ.
2. Yếu hoặc tê liệt tay chân một bên cơ thể
- Tay hoặc chân đột ngột yếu, tê bì
- Không nhấc được tay hoặc chân
- Cảm giác mất sức ở một bên người
Cách kiểm tra: Yêu cầu người bệnh giơ hai tay lên – nếu một tay rơi xuống hoặc không nhấc lên được, nguy cơ đột quỵ rất cao.
3. Rối loạn ngôn ngữ, nói khó
- Nói ngọng, nói lắp
- Không nói được hoặc nói không rõ
- Không hiểu người khác đang nói gì
Đây là dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng, cho thấy vùng não điều khiển ngôn ngữ đã bị ảnh hưởng.
4. Đau đầu dữ dội, đột ngột
- Đau đầu dữ dội chưa từng gặp trước đó
- Đau tăng nhanh, không rõ nguyên nhân
- Có thể kèm buồn nôn, nôn
Đau đầu dữ dội thường liên quan đến đột quỵ xuất huyết não.
5. Rối loạn thị giác
- Nhìn mờ hoặc mất thị lực một hoặc hai mắt
- Nhìn đôi
- Khó xác định vị trí đồ vật
Dấu hiệu này cho thấy vùng não liên quan đến thị giác đang gặp vấn đề.
6. Chóng mặt, mất thăng bằng
- Choáng váng đột ngột
- Đi loạng choạng
- Mất khả năng giữ thăng bằng
- Buồn nôn, nôn
Triệu chứng này dễ bị nhầm lẫn với tụt huyết áp hoặc rối loạn tiền đình, nhưng có thể là dấu hiệu đột quỵ sớm.
7. Mất ý thức hoặc lú lẫn
- Lơ mơ, phản ứng chậm
- Lú lẫn, không nhận biết xung quanh
- Ngất xỉu trong trường hợp nặng
Đây là dấu hiệu cho thấy não bị tổn thương nghiêm trọng và cần cấp cứu ngay lập tức.
Ghi nhớ quy tắc FAST để nhận biết đột quỵ
FAST là cách nhận biết đột quỵ nhanh và đơn giản:
- F (Face): Mặt méo, xệ
- A (Arms): Yếu tay chân
- S (Speech): Nói khó
- T (Time): Thời gian – gọi cấp cứu ngay
Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào trong FAST, hãy đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.
Những ai có nguy cơ cao bị đột quỵ?
- Người cao tuổi
- Người tăng huyết áp
- Người mắc bệnh tim mạch
- Người đái tháo đường
- Người rối loạn mỡ máu
- Người hút thuốc lá, uống rượu bia nhiều
- Người thừa cân, ít vận động
- Người từng bị đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua
Những đối tượng này cần theo dõi sức khỏe và khám định kỳ.
Cách phòng ngừa đột quỵ từ sớm
- Kiểm soát huyết áp ổn định
- Điều trị tốt bệnh tim mạch, đái tháo đường
- Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia
- Ăn uống lành mạnh, ít muối
- Tập thể dục đều đặn
- Khám sức khỏe định kỳ
Việc phòng ngừa giúp giảm đáng kể nguy cơ bị đột quỵ. Đặc biệt, đối với những người đã bị và có tình trạng bệnh nặng sẽ cần phải có sự can thiệp của những biện pháp phục hồi chức năng sau đột quỵ thì mới có thể trở lại sinh hoạt như bình thường.
Khi nghi ngờ đột quỵ cần làm gì?
- Gọi cấp cứu ngay lập tức
- Không cho người bệnh ăn uống
- Không tự ý dùng thuốc
- Đặt người bệnh nằm nghiêng nếu có nôn
- Ghi nhớ thời điểm khởi phát triệu chứng
Thời gian là yếu tố quyết định hiệu quả để sơ cứu và điều trị bệnh.
Khi nào cần đi khám để tầm soát nguy cơ đột quỵ?
Bạn nên đi khám nếu:
- Có nhiều yếu tố nguy cơ
- Thường xuyên chóng mặt, đau đầu
- Từng có cơn thiếu máu não thoáng qua
- Muốn kiểm tra sức khỏe tim mạch – thần kinh định kỳ
Khám sớm giúp phát hiện nguy cơ và điều chỉnh kịp thời.
Chủ động bảo vệ sức khỏe – Đừng bỏ qua dấu hiệu cảnh báo đột quỵ sớm
Đột quỵ không phải lúc nào cũng xảy ra bất ngờ. Cơ thể thường “lên tiếng” trước, vấn đề là chúng ta có nhận ra hay không. Việc trang bị kiến thức về dấu hiệu cảnh báo đột quỵ sớm là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và những người xung quanh.
Nếu bạn hoặc người thân có các dấu hiệu nghi ngờ, hãy đến cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và tư vấn kịp thời. Phát hiện sớm – can thiệp đúng lúc có thể cứu sống và bảo vệ tương lai của người bệnh.
