Ho là phản xạ tự nhiên của cơ thể nhằm tống xuất dị vật, đờm nhầy và các tác nhân gây hại ra khỏi đường hô hấp. Tuy nhiên, khi tình trạng ho kéo dài diễn ra liên tục trong nhiều tuần mà không có dấu hiệu thuyên giảm, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý tiềm ẩn nguy hiểm. Việc hiểu rõ nguyên nhân gây ho dai dẳng sẽ giúp người bệnh chủ động thăm khám và điều trị kịp thời.
Ho kéo dài là gì?
Ho kéo dài là tình trạng ho liên tục trên 3 tuần ở người lớn hoặc trên 4 tuần ở trẻ em. Cơn ho có thể xuất hiện vào ban ngày, ban đêm hoặc cả hai, gây mệt mỏi, mất ngủ và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt, công việc hằng ngày.
Ho kéo dài không phải là bệnh riêng lẻ mà là triệu chứng của nhiều bệnh lý khác nhau, từ nhẹ đến nghiêm trọng, đặc biệt liên quan đến hệ hô hấp.
Phân loại ho kéo dài
Dựa vào thời gian và đặc điểm, ho kéo dài thường được chia thành:
Ho khan kéo dài
Không có đờm, thường kèm ngứa cổ họng, rát họng. Hay gặp trong viêm họng mạn, trào ngược dạ dày hoặc dị ứng.
Ho có đờm kéo dài
Đờm đặc hoặc loãng, màu trắng, vàng hoặc xanh. Thường liên quan đến viêm phế quản, viêm phổi hoặc bệnh phổi mạn tính.
Ho dai dẳng về đêm
Ho tăng khi nằm ngủ, dễ gặp ở người bị trào ngược dạ dày thực quản, hen phế quản hoặc viêm mũi xoang.
Nguyên nhân gây ho kéo dài thường gặp
Viêm đường hô hấp mạn tính
Viêm họng mạn tính, viêm phế quản mạn, viêm xoang là những nguyên nhân phổ biến gây ho dai dẳng. Dịch nhầy chảy xuống họng kích thích phản xạ ho liên tục.
Hen phế quản
Hen phế quản có thể biểu hiện chủ yếu bằng ho kéo dài, đặc biệt là ho về đêm hoặc khi thay đổi thời tiết, tiếp xúc khói bụi.
Trào ngược dạ dày thực quản
Axit dạ dày trào ngược lên thực quản và cổ họng gây kích ứng, dẫn đến ho khan kéo dài, kèm ợ chua, nóng rát ngực.
Dị ứng và ô nhiễm môi trường
Khói thuốc lá, bụi mịn, hóa chất hoặc phấn hoa có thể gây kích thích đường hô hấp, dẫn đến ho dai dẳng kéo dài.
Nhiễm trùng kéo dài
Một số trường hợp ho lâu ngày, kéo dài do vi khuẩn hoặc virus chưa được điều trị triệt để, khiến tình trạng viêm tái diễn nhiều lần.
Bệnh phổi mạn tính
Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, giãn phế quản hoặc lao phổi đều có thể gây ho kéo dài kèm theo đờm nhiều, sụt cân, mệt mỏi.
Ho kéo dài có nguy hiểm không?
Bị ho đặc biệt là ho lâu ngày không chỉ gây khó chịu mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ như:
- Ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ
- Gây mệt mỏi, suy nhược cơ thể
- Làm tăng nguy cơ biến chứng hô hấp
- Có thể là dấu hiệu sớm của bệnh lý nghiêm trọng
Nếu như bị ho dai dẳng kéo dài kèm theo các dấu hiệu như ho ra máu, đau ngực, khó thở, sụt cân nhanh thì cần đi khám ngay.
Ho kéo dài ở trẻ em có nguy hiểm không?
Ở trẻ em, ho lâu ngày kéo dài cần được theo dõi sát vì hệ hô hấp còn non yếu. Ho dai dẳng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và giấc ngủ của trẻ. Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm để xác định nguyên nhân và điều trị an toàn.
Ho lâu ngày khi nào cần đi khám bác sĩ?
Người bệnh bị ho lâu ngày nên thăm khám y tế khi:
- Ho kéo dài trên 3 tuần không cải thiện
- Ho dai dẳng kèm sốt, khó thở
- Ho có đờm đặc, đổi màu hoặc có máu
- Đau ngực khi ho
- Mệt mỏi kéo dài, sút cân không rõ nguyên nhân
Việc chẩn đoán sớm giúp phát hiện nguyên nhân chính xác và điều trị hiệu quả hơn.
Chẩn đoán nguyên nhân ho kéo dài
Bác sĩ sẽ tiến hành:
- Khám lâm sàng đánh giá đặc điểm cơn ho
- Chụp X quang phổi
- Xét nghiệm đờm nếu cần
- Nội soi tai mũi họng
- Đánh giá chức năng hô hấp
Dựa vào kết quả, bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân gây ho dai dẳng lâu ngày và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.
Cách điều trị ho kéo dài, dai dẳng lâu ngày hiệu quả
Điều trị theo nguyên nhân
- Viêm nhiễm đường hô hấp: Sử dụng thuốc theo chỉ định để giảm viêm và kiểm soát triệu chứng.
- Hen phế quản: Điều trị kiểm soát lâu dài giúp giảm ho và ngăn ngừa tái phát.
- Trào ngược dạ dày: Kết hợp điều chỉnh chế độ ăn uống và điều trị chuyên khoa tiêu hóa.
Chăm sóc và hỗ trợ tại nhà
- Uống đủ nước để làm loãng đờm
- Giữ ấm cơ thể, đặc biệt vùng cổ ngực
- Hạn chế tiếp xúc khói thuốc, bụi bẩn
- Súc họng nước muối ấm hằng ngày
- Nghỉ ngơi hợp lý, tăng cường đề kháng
Lưu ý khi dùng thuốc ho
- Không tự ý dùng thuốc ho khi chưa có chỉ định của bác sĩ
- Không lạm dụng kháng sinh
- Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ
Việc dùng thuốc không đúng có thể khiến tình trạng ho dai dẳng kéo dài hơn.
Cách phòng ngừa ho kéo dài, ho dai dẳng lâu ngày
- Giữ môi trường sống sạch sẽ
- Tránh khói thuốc lá
- Tiêm phòng các bệnh hô hấp
- Điều trị dứt điểm các bệnh viêm nhiễm
- Khám sức khỏe định kỳ
Đối với người có bệnh nền hô hấp, cần tuân thủ điều trị lâu dài để tránh tái phát ho.
Ho kéo dài hay ho dai dẳng là tình trạng không nên chủ quan. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý hô hấp và toàn thân. Việc phát hiện sớm, điều trị đúng nguyên nhân và chăm sóc hợp lý sẽ giúp kiểm soát hiệu quả tình trạng ho lâu ngày kéo dài, bảo vệ sức khỏe lâu dài.
